02 Haklarınızı ve sorumluluklarınızı öğrenin

Sizin ve işvereninizin hak ve sorumlulukları, başka deyişle istihdam koşullarınız Finlandiya yasaları ve toplu sözleşmeleri tarafından düzenlenir.

Yaş, etnik köken, milliyet, dil, din, inanç, görüş, siyasi faaliyet, sendika faaliyetleri, aile ilişkileri, sağlık, engellilik durumu, cinsel yönelim veya çalışanın şahsıyla ilgili diğer gerekçelere dayalı ayrımcılık yapılamaz. Finlandiya’da cinsiyet, cinsiyet kimliği veya cinsiyet ifadesine dayalı ayrımcılık yapılması da yasaktır.

Örneğin, yabancı bir çalışan olduğunuz için maaşınızın düşürülmesine izin verilmez.

Toplu sözleşmeler

Toplu sözleşme (Fincede “työehtosopimus”, genellikle “TES” olarak kısaltılır), çalışanları temsil eden bir sendika ve bir işveren sendikası arasında müzakere edilen, işverenler ile çalışanların hak ve yükümlülüklerine, başka deyişle, sektördeki istihdam hüküm ve koşullarına ilişkin bir anlaşmadır. Bunlar arasında, sınırlama olmaksızın ücretler, ücret takviyeleri ve çalışma saatleri yer almaktadır.

Neredeyse her sektöre yönelik bir toplu sözleşme mevcuttur. Örneğin, perakende, temizlik, konaklama ve gıda hizmetleri, tarım ve inşaat sektörlerinin her birinin kendi toplu sözleşmeleri vardır. İşvereninizden veya sendikanızdan sektörünüzün toplu sözleşmesinin bir kopyasını talep edin.

Ayrıca, Finlandiya Sendikalar Konfederasyonunun (SAK) çevrimiçi hizmetini (Fince, İsveççe ve İngilizce dillerinde sunulmaktadır) kullanarak sektörünüze yönelik toplu sözleşme için bir arama yapabilirsiniz: sektörünüze yönelik sendikanın tanıtım sayfasına (Get to know the union) tıklayarak başlayabilirsiniz. Sayfanın alt kısmında, sizi sendika tarafından müzakere edilen toplu sözleşmelere yönlendirecek bir bağlantı bulacaksınız.

Toplu sözleşmeler, bazı konularda iş yerinde yerel olarak anlaşılmasına izin verebilmektedir. Yerel anlaşmalar her zaman iş yeri temsilcisi veya diğer çalışan temsilcisi ile işveren arasında düzenlenir. Sektörünüze yönelik toplu sözleşmede belirtilen yerel anlaşma prosedürlerini kontrol edin.

Toplu sözleşmeler iş sözleşmeleri ile aynı değildir.

İş sözleşmeleri

Yeni bir işe başladığınızda, işvereninizle yazılı bir iş sözleşmesi imzaladığınızdan emin olun. Sorun çıkması halinde, sözleşmeye başvurarak başlangıçta üzerinde mutabakat sağlanmış olan hususları kontrol edebilirsiniz.

Bir iş sözleşmesinde, siz belirli bir işi yapmayı kabul edersiniz; işvereniniz de belirli bir ücret ödemeyi ve istihdam koşullarına uymayı kabul eder.

İş sözleşmenizi her zaman yazılı olarak düzenlemeniz gerekir. Sözlü anlaşmalar da geçerli olsa da bir sorun yaşamanız halinde, yazılı bir sözleşme ile üzerinde anlaşılan hususları kanıtlamak daha kolay olacaktır. Sözlü bir anlaşma yapsanız dahi, işvereninizin istihdam koşullarını size yazılı olarak vermesi gerekir.

İş sözleşmenizi her zaman aşağıdakiler açısından kontrol edin:

• İşverenin adı.
• Çalışanın adı, yani sizin adınız.
• İşin başlangıç tarihi.
• Deneme süresi var mı? Ne kadar sürüyor?
  • Deneme süresinin amacı, size ve işvereninize iş sözleşmesinin devam edip etmeyeceğini değerlendirmek için zaman tanımaktır. Deneme süreleri genellikle en fazla altı ay olarak belirlenmektedir. Deneme süresi boyunca, çalışan veya işveren iş sözleşmesini herhangi bir ihbar süresi olmaksızın feshedebilir.
• İstihdam süresi:
  • Kalıcı süreyle mi (açık uçlu veya devam eden) yoksa geçici süreyle mi (belirli süreli) istihdam edileceksiniz?
  • Geçici sözleşmelerde, sözleşmenin geçici olmasının nedeni belirtilmelidir. Ancak Finlandiya hükümeti, bir yıla kadar süreli iş sözleşmelerinin haklı bir neden belirtilmeksizin düzenlenmesine izin verecek bir teklif hazırlamaktadır. Bu uygulama 2026 gibi erken bir tarihte yürürlüğe girebilir.
  • Belirli süreli bir iş sözleşmesinin bitiş tarihi veya tahmini bitiş tarihi.
• İş nerede yapılacak?
• Görevleriniz neler?
• Yaptığınız iş için ne kadar ödeme alacaksınız?
  • Asgari ücret, toplu sözleşme ile belirlenir. Finlandiya’da asgari ücrete ilişkin bir mevzuat bulunmamaktadır.
• Ücretlerinizin ödendiği tarih.
• Çalışma saatleri veya kaç saat çalışacağınız.
  • Finlandiya’da tam zamanlı çalışma genellikle haftada 5 gün ve günde en fazla 8 saat çalışma anlamına gelmektedir.
  • Dönemlere göre değişen çalışma süresi sisteminde (jaksotyö), çalışma saatleriniz farklı dönemlerde değişiklik gösterebilir; ancak bu saatlerin sektörünüzde geçerli olan toplu sözleşmeye uygun olması gerekir.
  • Finlandiya’da yasalar, fazla mesai ve Pazar günleri çalışma için ek ücret ödenmesini gerektirmektedir. Akşamları ve hafta sonu çalışmaları için ücretler genellikle toplu sözleşmeye dahil edilmektedir.
  • Yarı zamanlı bir sözleşme yapıyorsanız, yeterli ücreti almak için yeterli çalışma saatinin belirtilmiş olduğundan emin olun. Asgari saat sayısı, minimum olarak iş sözleşmenizde taahhüt edilmiş olan saat sayısına denk gelen bir iş sunulacağı anlamına gelir.
  • Örneğin, iş sözleşmenizde haftada 0-20 saat yazıyorsa, bazı haftalarda hiç çalışmayabilir veya ücret almayabilirsiniz.
  • İşverenin inisiyatifiyle değişken çalışma saatlerini (örneğin haftada 10-30 saat) kabul ettiyseniz, işveren size çalışma saatlerinizin uygulamada nasıl değişiklik göstereceğine dair bir açıklama sunmalıdır.
  • Daima çalıştığınız zamanları ve kaç saat çalıştığınızı not edin. Size doğru ödeme yapıldığından emin olmak için notlarınızı kontrol edebilirsiniz. Bu, anlaşmazlıklarda da yardımcı olabilir.
• Yıllık iznin belirlenmesi:
  • Ayda en az 35 saat veya 14 gün çalıştığınızda yıllık izne hak kazanırsınız.
  • Bir yıldan daha az bir süredir çalışıyorsanız, her ay iki günlük izin tahakkuk eder.
  • Bir yıldan fazla çalıştıktan sonra, her ay 2,5 günlük izin tahakkuk eder.
• İhbar süresi:
  • İhbar süresi, iş sözleşmenizin siz veya işvereniniz tarafından feshedilmesinin ardından ne kadar süre çalışmanız gerektiğini ifade eder.
  • Bir işverenin işinize son vermek için her zaman geçerli bir nedeni olmalıdır.
  • İşverenler, belirli süreli bir iş sözleşmesini geçerli olduğu sürece feshedemez.
  • Çalışanlar belirli süreli bir iş sözleşmesi geçerliyken istifa edemezler, ancak genellikle ilgili konu üzerinde işverenleriyle müzakere etmelerine izin verilmektedir.
• İşinize yönelik toplu sözleşme hangisi?

İş sözleşmenizi imzalamadan önce dikkatlice okuyun. Anlamadığınız metinleri kesinlikle imzalamayın.

Çalışan mı yoksa serbest meslek sahibi olarak mı kabul edileceğinizi kontrol edin

Fiili bir iş sözleşmesi (Fincede “työsopimus”) imzaladığınızdan emin olmak için her zaman işvereninize danışın. İşvereniniz bunun yerine size serbest meslek sahibi olarak çalışmayı teklif ederse, iş yaptığınız şirketle bir istihdam ilişkiniz olmayacaktır. Bu durumda, ilgili sözleşme iş sözleşmesi yerine “komisyon sözleşmesi” (Fince “toimeksiantosopimus”) olarak adlandırılabilir.

Serbest meslek sahibi kişilere, Finlandiya’da geçerli olan çalışma süresi ile iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı kapsamında koruma sunulmaz ve bu kişiler iş sağlığı hizmetlerinden faydalanma hakkına sahip olmaz. Ayrıca, serbest meslek sahibi olmanız halinde, bir işveren sizin için yasal olarak zorunlu olan iş kazası ve meslek hastalığı sigortası yaptırmaz. Bunun yerine, sigortanızı kendiniz yaptırmanız gerekir.

Yaptığınız iş bir istihdam ilişkisinin özelliklerini karşılıyorsa, komisyon sözleşmesi imzalamış olmanız gibi durumlarda dahi, ilgili ilişki Finlandiya yasaları kapsamında bir istihdam ilişkisi olarak kabul edilir.

Maaş Bordrosu

Ücretler bir banka hesabına ödenmelidir. Ücretler ancak zorlayıcı bir neden bulunduğu takdirde nakit olarak ödenebilir. Bu, çalışanın bir banka hesabının olmaması gibi bir neden olabilir. Banka hesapları kişiseldir.

Bir hesap açacağınızda, pasaport veya başka bir resmi kimlik belgesine ihtiyacınız olacaktır. Finlandiya kişisel kimlik kodunuz varsa, hesap açma süreci daha kolay ilerler. Kişisel kimlik kodu almak için Dijital ve Nüfus Veri Hizmetleri Kurumuna başvuruda bulunabilirsiniz. Kişisel kimlik kodu başvurusu hakkında daha ayrıntılı talimatlar için Dijital ve Nüfus Veri Hizmetleri Ajansının web sitesine (Fince, İsveççe ve İngilizce) bakın. Banka hesabı açmak için başka hangi belgelere ihtiyaç duyacağınızı öğrenmek için bankanıza danışın.

Maaş aldığınızda, daima size bir maaş bordrosu da verilmesi gerekir. Maaş bordrosu size ne kadar ödeme yapıldığını, brüt maaşınızdan hangi kesintilerin yapıldığını ve hesabınıza ne kadar para aktarılacağını, başka deyişle net maaşınızı ayrıntılı olarak gösterir.

Her maaş aldığınızda vergi ve diğer yasal olarak zorunlu ödemeleri yaparsınız. Bu, hesabınıza yatan ücretin iş sözleşmenizde kararlaştırılan ücretin tamamını yansıtmayacağı anlamına gelir.

Maaş bordronuzu her zaman dikkatlice kontrol edin! Resmin altında maaş bordrosu terimlerinin çevirilerini bulabilirsiniz.

Fince örnek maaş bordrosu

Ücretsiz iş başı eğitimi

Ücretsiz iş başı eğitimi, yalnızca işe yerleştirme imkanı resmi bir eğitim kurumu veya kamu istihdam hizmetleri aracılığıyla sunulduğunda yasal olarak alınabilir. Bir işveren uygun bir adayı test etmek isterse, iş sözleşmesine bir deneme süresi ekleyebilir. Deneme süreniz boyunca bile size ödeme yapılmalıdır.

Göreve başlama eğitimi talep etme hakkına sahipsiniz

Göreve başlama eğitimi, size işinizin ve iş yeri kurallarının öğretilmesi anlamına gelir. Başka bir deyişle, bu eğitimde işiniz ve iş yeriniz, iş yerinin genel talimatları, makine ve ekipmanların kullanımı, güvenli çalışma yöntemlerinin yanı sıra işinizin risk ve tehlikeleri hakkında bilgilendirilirsiniz. Göreve başlama eğitimi döneminde size ödeme yapılmalıdır.

Hastalanırsanız, işe gelmeme hakkınız vardır

Hastalanırsanız, işe gelmeme nedeninizi derhal işvereninize veya yöneticinize bildirmelisiniz. İşvereniniz talep ettiği takdirde, rapor almak için bir doktora görünmeli ve ilgili raporu işvereninize göndermelisiniz.

Hastalandığınız gün, sizin için bir iş günüyse, ilgili gün için size hastalık ödeneği sağlanması gerekmektedir. Hastalığınızın devam etmesi ve çalışamayacak durumda olmanız halinde, hastalandığınız günü takip eden 9 iş günü boyunca, ilgili günler sizin için iş günüyse, yasalar gereği ücret alma hakkınız bulunmaktadır. Aynı işte en az 1 ay çalıştıysanız, normal ücretinizin tamamı size ödenecektir. Bir aydan daha az bir süre çalıştıysanız, normal maaşınızın yarısını (%50) alırsınız.

Ayrıca, sektörünüzün toplu sözleşmesine göz atarak hastalık ödeneğine ilişkin başka hükümlerin mevcut olup olmadığını öğrenebilirsiniz. Genellikle, toplu sözleşmeler daha iyi koşullar sağlamaktadır; başka deyişle, bu sözleşmelerde hastalığınızın daha uzun süre devam etmesi halinde, dokuz günden fazla süreyle tam ücret almanıza yönelik hükümler mevcut olabilir.

İş sağlığı hizmetleri

İşverenler, sağlığınıza ve çalışır durumda kalmaya dikkat etmenize yardımcı olmak için iş sağlığı hizmetleri sunmalıdır. Birçok işveren çalışanlarına tıbbi hizmetler de sunmaktadır.

İşverenlerin size kazalara ve meslek hastalıklarına karşı sigortala yaptırma yükümlülüğü de bulunmaktadır. Sigorta, örneğin iş yerinde veya işe gidip gelirken meydana gelen yaralanmaları kapsayabilir. İş yerinde bir kaza geçirirseniz, bu durumu derhal işvereninize veya amirinize bildirmeniz önemlidir.

Daha fazla bilgi edinin

İçişleri Bakanlığının Work Help Finland mobil uygulaması, Finlandiya’ya gelen ve Finlandiya’da halihazırda ikamet etmekte olan yabancı çalışanlara yöneliktir. Uygulama size Finlandiya’da bir çalışan olarak sahip olduğunuz haklar ve yükümlülükler hakkında bilgi sağlar.
Uygulamayı indirin (Türkçe, Fince, İngilizce, Arnavutça, Arapça, Bengalce, Boşnakça, Dari, İspanyolca, Farsça, Hintçe, Kürtçe, Mandarin Çincesi, Nepalce, Portekizce, Fransızca, Romence, İsveççe, Somalice, Tayca, Ukraynaca, Özbekçe, Urduca, Rusça, Vietnamca ve Estonca)

InfoFinland, Finlandiya’ya taşınmayı planlayan veya halihazırda burada yaşamakta olan kişiler için bilgilendirme amaçlı olarak geliştirilmiş, birden fazla dilde sunulan bir web sitesidir.
InfoFinland (Türkçe, Fince, İsveççe, İngilizce, Rusça, Estonca, Ukraynaca, Fransızca, İspanyolca, Çince, Farsça ve Arapça)