02 Hiểu rõ quyền và trách nhiệm của bạn

Quyền và trách nhiệm của bạn và người sử dụng lao động – nghĩa là các điều khoản việc làm của bạn – theo quy định của luật pháp và các thỏa ước lao động tập thể của Phần Lan.

Nghiêm cấm mọi hành vi phân biệt đối xử dựa trên tuổi tác, dân tộc, quốc tịch, ngôn ngữ, tôn giáo, tín ngưỡng, quan điểm, hoạt động chính trị, hoạt động công đoàn, quan hệ gia đình, sức khỏe, khuyết tật, khuynh hướng tình dục hoặc bất kỳ lý do nào khác liên quan đến người lao động. Các hành vi phân biệt đối xử dựa trên giới tính, bản dạng giới hoặc thể hiện giới cũng bị nghiêm cấm ở Phần Lan.

Chẳng hạn, bạn không bị giảm lương vì là người lao động nước ngoài.

Thỏa ước lao động tập thể

Thỏa ước lao động tập thể (trong tiếng Phần Lan là “työehtosopimus”, thường được viết tắt là “TES”) là một thỏa thuận được đàm phán giữa công đoàn đại diện cho người lao động và hiệp hội người sử dụng lao động về các quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động và người lao động, tức là các điều khoản và điều kiện làm việc trong ngành. Các điều khoản và điều kiện này bao gồm, nhưng không giới hạn ở, tiền lương, phụ cấp lương và giờ làm việc.

Hầu hết các ngành nghề đều có thỏa ước lao động tập thể. Ví dụ: ngành bán lẻ, vệ sinh, lưu trú và dịch vụ ăn uống, nông nghiệp và xây dựng đều có các thỏa ước lao động tập thể riêng. Yêu cầu chủ sở hữu lao động hoặc công đoàn nơi bạn làm việc cung cấp bản sao thỏa ước lao động tập thể.

Bạn cũng có thể tìm kiếm thỏa ước lao động tập thể của ngành mình qua dịch vụ trực tuyến của Liên đoàn Công đoàn Phần Lan (SAK). (bằng tiếng Phần Lan, tiếng Thụy Điển và tiếng Anh): bắt đầu bằng cách bấm vào trang giới thiệu về công đoàn trong lĩnh vực của bạn (Tìm hiểu về công đoàn ). Ở cuối trang, bạn sẽ tìm thấy liên kết đến các thỏa ước lao động tập thể do công đoàn đàm phán.

Các thỏa ước tập thể có thể cho phép thỏa thuận về một số vấn đề tại nơi làm việc. Các thỏa thuận địa phương luôn được ký kết giữa đại diện công đoàn hoặc đại diện người lao động khác và người sử dụng lao động. Hãy kiểm tra quy trình thỏa thuận địa phương trong thỏa ước lao động tập thể của ngành bạn.

Thỏa ước lao động tập thể khác với hợp đồng lao động.

Hợp đồng lao động

Khi bắt đầu một công việc mới, đừng quên ký hợp đồng lao động bằng văn bản với nhà tuyển dụng. Trường hợp xảy ra vấn đề, bạn có thể tham chiếu hợp đồng này để kiểm tra những nội dung đã thỏa thuận tại thời điểm bắt đầu công việc.

Trong hợp đồng lao động, bạn đồng ý thực hiện một công việc nhất định với một mức lương cố định từ người sử dụng lao động và tuân theo đúng các điều khoản làm việc.

Bạn nên luôn ký kết hợp đồng lao động dưới dạng văn bản. Thỏa thuận bằng lời nói cũng có hiệu lực; tuy nhiên, trong trường hợp xảy ra vấn đề, bạn dễ dàng chứng minh những nội dung đã thỏa thuận hơn nếu ký hợp đồng bằng văn bản. Cho dù thực hiện thỏa thuận bằng lời nói, người sử dụng lao động vẫn phải cung cấp cho bạn các điều khoản việc làm dưới dạng văn bản.

Luôn kiểm tra các nội dung sau trong hợp đồng lao động của bạn:

• Tên của người sử dụng lao động.
• Tên của người lao động, tức là tên của bạn.
• Ngày bắt đầu công việc.
• Có áp dụng thời gian thử việc không? Thời gian thử việc trong bao lâu?
  • Mục đích của thời gian thử việc là để bạn và nhà tuyển dụng có thời gian cân nhắc xem có nên tiếp tục hợp đồng lao động hay không. Thời gian thử việc tối đa thường là sáu tháng. Trong thời gian thử việc, người lao động hoặc người sử dụng lao động có thể chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần báo trước.
• Thời hạn làm việc:Công việc của bạn là công việc lâu dài (không xác định thời hạn) hay tạm thời (có thời hạn)?
  o Hợp đồng lao động tạm thời phải nêu rõ lý do cho bản chất tạm thời này. Tuy nhiên, chính phủ Phần Lan đang chuẩn bị một đề xuất cho phép ký kết hợp đồng lao động có thời hạn tối đa một năm mà không cần lý do chính đáng. Đề xuất này có thể có hiệu lực sớm nhất vào năm 2026.
  o Ngày kết thúc hoặc ngày dự kiến kết thúc của hợp đồng lao động có thời hạn.
• Ngày bạn được trả lương.
• Số giờ làm việc.
  • Tại Phần Lan, làm việc toàn thời gian thường có nghĩa là làm việc 5 ngày một tuần và không quá 8 giờ một ngày.
  • Nếu bạn làm việc theo ca, giờ làm việc của bạn sẽ thay đổi. Tuy nhiên, giờ làm việc phải tuân thủ thỏa ước lao động tập thể của ngành.
  • Tại Phần Lan, luật này cũng quy định về mức thù lao làm thêm giờ và làm việc vào Chủ nhật. Thù lao cho công việc vào buổi tối và cuối tuần thường được quy định trong thỏa ước lao động tập thể.
  • Đối với hợp đồng bán thời gian, bạn phải đảm bảo làm đủ thời gian quy định để nhận đủ lương. Số giờ làm việc tối thiểu có nghĩa là bạn sẽ được làm với số giờ ít nhất theo cam kết trong hợp đồng lao động.
  • Ví dụ: nếu hợp đồng lao động của bạn ghi rõ 0-20 giờ/tuần, bạn có thể không nhận được công việc hoặc không được trả khoản tiền lương nào trong một số tuần.
  • Nếu bạn đã đồng ý với giờ làm việc linh hoạt (ví dụ: 10-30 giờ mỗi tuần) theo sáng kiến của người sử dụng lao động, người sử dụng lao động phải cung cấp cho bạn lời giải thích về việc giờ làm việc của bạn sẽ thay đổi như thế nào trên thực tế.
  • Luôn ghi lại thời gian và số giờ bạn đã làm việc. Bạn có thể kiểm tra ghi chú để đảm bảo nhận được mức lương chính xác. Điều này cũng rất hữu ích trong trường hợp xảy ra tranh cãi.
• Xác định ngày nghỉ phép hàng năm:
  • Bạn được tích lũy ngày nghỉ phép hàng năm khi làm việc ít nhất 35 giờ hoặc 14 ngày mỗi tháng.
  • Nếu bạn làm việc chưa đủ một năm, bạn sẽ được tích lũy hai ngày nghỉ phép mỗi tháng.
  • Sau hơn một năm làm việc, bạn sẽ được tích lũy 2,5 ngày nghỉ phép mỗi tháng.
• Kỳ hạn thông báo:
  • Kỳ hạn thông báo là khoảng thời gian bạn phải tiếp tục làm việc sau khi bạn hoặc người sử dụng lao động chấm dứt hợp đồng lao động.
  • Người sử dụng lao động luôn phải có lý do chính đáng để chấm dứt hợp đồng lao động với bạn.
  • Người sử dụng lao động không được chấm dứt hợp đồng lao động có thời hạn khi hợp đồng còn hiệu lực.
  • Người lao động không được thôi việc khi hợp đồng lao động có thời hạn vẫn còn hiệu lực; tuy nhiên, bạn thường có thể thương lượng vấn đề này với người sử dụng lao động.
• Thỏa ước lao động tập thể đối với công việc của bạn là gì?

Đọc kỹ hợp đồng lao động trước khi ký. Không ký bất cứ nội dung gì khi bạn không hiểu.

Kiểm tra xem bạn là người lao động hay tự làm chủ

Luôn kiểm tra với người sử dụng lao động để đảm bảo rằng bạn ký một hợp đồng lao động thực sự (trong tiếng Phần Lan là “työsopimus”). Nếu người sử dụng lao động đề nghị bạn làm việc với tư cách là người tự làm chủ, thì bạn không có quan hệ lao động với công ty mà bạn làm việc cho. Trong trường hợp này, thay vì hợp đồng lao động, hợp đồng có thể được gọi là “thỏa thuận ủy thác” (trong tiếng Phần Lan là “toimeksiantosopimus”).

Là người tự làm chủ, bạn không được bảo vệ bởi luật lao động và luật an toàn lao động của Phần Lan, và bạn không được hưởng chế độ chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp. Ngoài ra, nếu bạn là người tự làm chủ thì người sử dụng lao động sẽ không cung cấp cho bạn bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp theo quy định. Thay vào đó, bạn phải tự mua bảo hiểm cho mình.

Nếu công việc của bạn đáp ứng các đặc điểm của mối quan hệ lao động, thì theo luật Phần Lan, công việc đó được coi là mối quan hệ lao động, ngay cả khi bạn đã ký hợp đồng ủy thác.

Phiếu lương

Tiền lương phải được chuyển vào tài khoản ngân hàng. Chỉ khi có lý do chính đáng thì tiền lương mới được trả bằng tiền mặt. Lý do có thể là do người lao động đó không có tài khoản ngân hàng. Tài khoản ngân hàng là tài khoản cá nhân.

Khi mở tài khoản, bạn cần hộ chiếu hoặc giấy tờ tùy thân chính thức khác. Việc mở tài khoản sẽ dễ dàng hơn nếu bạn có mã số định danh cá nhân của Phần Lan. Bạn có thể đăng ký mã định danh cá nhân tại Cơ quan Dịch vụ Dữ liệu Dân số và Kỹ thuật số. Để biết thêm hướng dẫn chi tiết về cách đăng ký mã số định danh cá nhân, vui lòng xem trang web của Cơ quan Dịch vụ Dữ liệu Dân số và Kỹ thuật số (bằng tiếng Phần Lan, tiếng Thụy Điển và tiếng Anh). Hãy liên hệ với ngân hàng để biết bạn cần những giấy tờ gì khác để mở tài khoản ngân hàng.

Khi nhận lương, bạn phải luôn nhận được cả phiếu lương. Phiếu lương thể hiện chi tiết số tiền bạn đã được trả, các khoản khấu trừ từ tổng lương và số tiền thực lĩnh vào tài khoản của mình, tức là khoản lương ròng.

Mỗi lần nhận lương, bạn đều phải đóng thuế và các khoản phí theo quy định của pháp luật. Điều này có nghĩa là số tiền lương bạn nhận được vào tài khoản sẽ không bằng số tiền lương đã thỏa thuận trong hợp đồng lao động của bạn.

Hãy luôn kiểm tra kỹ phiếu lương của bạn! Bạn có thể tìm thấy bản dịch các thuật ngữ trên phiếu lương bên dưới hình ảnh.

Mẫu phiếu lương bằng tiếng Phần Lan

Đào tạo tại chỗ không lương

Đào tạo tại chỗ không lương chỉ hợp pháp khi việc bố trí công việc được thực hiện thông qua một cơ sở giáo dục chính thức hoặc dịch vụ việc làm công cộng. Nếu muốn kiểm tra một ứng viên phù hợp, người sử dụng lao động có thể đưa thời gian thử việc vào hợp đồng lao động. Bạn phải được trả lương ngay cả trong thời gian thử việc.

Bạn có quyền được hướng dẫn làm quen

Hướng dẫn làm quen nghĩa là bạn được hướng dẫn về công việc của mình và các quy tắc tại nơi làm việc. Nói cách khác, bạn sẽ được thông báo về công việc và nơi làm việc, các hướng dẫn chung về nơi làm việc, cách sử dụng máy móc, thiết bị, các biện pháp làm việc an toàn và các nguy cơ, mối nguy hiểm trong công việc. Bạn phải được trả lương trong thời gian thử việc.

Nếu bị ốm, bạn có quyền nghỉ làm

Nếu bạn bị ốm, hãy thông báo ngay cho người sử dụng lao động hoặc người quản lý về lý do vắng mặt. Nếu được yêu cầu, bạn phải đi khám để xin giấy xác nhận và nộp giấy xác nhận này cho người sử dụng lao động.

Bạn phải được trả lương khi ốm vào ngày bạn bị ốm, nếu đó là ngày làm việc của bạn. Nếu bệnh tình của bạn kéo dài và bạn không thể làm việc, theo luật, bạn có quyền nhận lương cho 9 ngày làm việc tiếp theo sau ngày bạn bị ốm, nếu đó là những ngày làm việc bình thường của bạn. Nếu bạn đã làm cùng một công việc ít nhất 1 tháng, bạn sẽ được trả đầy đủ mức lương bình thường. Nếu bạn làm việc chưa đủ một tháng, bạn sẽ nhận được một nửa (50%) mức lương bình thường.

Ngoài ra, kiểm tra thỏa ước lao động tập thể của ngành về các điều khoản liên quan đến trợ cấp nghỉ ốm. Thông thường, các thỏa ước lao động tập thể quy định các điều khoản có lợi hơn, có nghĩa là nếu bạn ốm trong thời gian dài hơn chín ngày, bạn sẽ được trả lương đầy đủ.

Chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp

Người sử dụng lao động phải bố trí dịch vụ chăm sóc sức khỏe nghề nghiệp để giúp bạn đảm bảo sức khỏe và khả năng làm việc. Nhiều người sử dụng lao động cũng cung cấp cho người lao động các dịch vụ y tế.

Người sử dụng lao động cũng phải mua cho bạn bảo hiểm tai nạn và bệnh nghề nghiệp. Chẳng hạn, bảo hiểm có thể chi trả cho những trường hợp thương tích xảy ra tại nơi làm việc hoặc trong thời gian đi lại đến nơi làm việc. Nếu bị tai nạn lao động, điều quan trọng là bạn phải báo cáo ngay cho người sử dụng lao động hoặc người giám sát của mình.

Đọc thêm

Ứng dụng di động Work Help Finland của Bộ Nội vụ dành cho người lao động nước ngoài đến Phần Lan và những người hiện đang cư trú tại Phần Lan. Ứng dụng này cung cấp cho bạn thông tin về các quyền và nghĩa vụ của bạn với tư cách là người lao động tại Phần Lan.
Tải về ứng dụng (bằng tiếng Việt, tiếng Phần Lan, tiếng Anh, tiếng Albania, tiếng Ả Rập, tiếng Bengal, tiếng Bosnia, tiếng Dari, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Ba Tư, tiếng Hindi, tiếng Kurd, tiếng Quan thoại, tiếng Nepal, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Pháp, tiếng Romania, tiếng Thụy Điển, tiếng Somali, tiếng Thái Lan, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng Ukraina, tiếng Uzbekistan, tiếng Urdu, tiếng Nga và tiếng Estonia)

InfoFinland là một trang web đa ngôn ngữ cung cấp thông tin cho những người đang có kế hoạch chuyển đến Phần Lan hoặc những người hiện đang sinh sống tại đây.
InfoFinland (bằng tiếng Phần Lan, tiếng Thụy Điển, tiếng Anh, tiếng Nga, tiếng Estonia, tiếng Ukraina, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng Trung, tiếng Ba Tư và tiếng Ả Rập)